Şaban'ın Otuzuncu Gecesinde Havanın Kapalı Olması Sebebiyle İhtiyaten Oruç Tutmak

Eğer Şaban'ın otuzuncu gecesinde havanın bulutlu ve duman olması sebebiyle hilal gözetlenemezse, o günün sabahı oruç tutmak hakkında İmâm Ahmed'den üç rivayet gelmiştir.[1] En sahîhi şudur: O gün Ramazan niyetiyle oruç tutmak ihtiyaten vâcibtir ve o gün Ramazan'dan olduğu ortaya çıkarsa o günkü oruç Ramazan orucu yerine geçer. 

Ebû Bekr el-Esrem şöyle demiştir: Ebû Abdillah Ahmed bin Hanbel'i şöyle derken işittim: "Eğer hava bulutlu veya bozuk olursa, oruçlu olarak sabahlar."[2]

Bu görüşü (vâcib olduğunu) İmâm Ahmed'den; iki oğlu Abdullah[3] ve Salih[4], Ebû Davud[5], Ebû Bekr el-Esrem, el-Merrûzî[6] ve el-Fadl bin Ziyad[7] aktarmıştır. Bu görüş alimlerimizin genelinin görüşüdür. Ebû Bekr el-Hallal ve arkadaşı Abdülazîz, Ebû Bekr en-Neccad, Ebû Ali en-Neccad, Ebû'l-Kasım el-Hırakî, Ebû İshak İbrahim el-Bağdadî, Ebû'l-Hasen et-Temimî, Ebû Abdullah bin Hamid, Kâdı Ebû Ali bin Musa ve Kâdı Ebû Ya'lâ onlardandır.

Ömer bin Hattab, Ali bin Ebi Tâlib, Abdullah bin Ömer, Enes bin Malik, Ebû Hureyre, Muâviye, Amr bin As, Hakem bin Eyyub el-Ğıfarî, Ebû Bekr es-Sıddık'ın iki kızı Âişe ve Esma'dan da rivayet edilmiştir.

Bunu tâbiînin büyüklerinden; Salim bin Abdullah bin Ömer, Mücahid, Tavus, Ebû Osman en-Nehdî, Mutraf bin Abdullah, Meymun bin Mihran ve Bekir bin Abdullah el-Müzeni ve başkaları da söylemiştir.

Nâfi' dedi ki: "İbn Ömer Şaban'ın otuzuncu gecesi olduğu zaman hilali gözetleyecek birisini gönderir, gökyüzü açık olur da hilal görülmezse, oruçsuz olarak sabahlar, eğer bulutlu veya dumanlı olur da hilal görülmezse, oruçlu olarak sabahlardı." 

| Mer'î bin Yusuf el-Kermî'nin Tahkiku'r-Ruchan bi Savmi Yevmi'ş-Şekki fi Ramadan isimli risâlesinden özetlenmiştir. (Mecmûu Resâil, 2/291-294, nşr. Dârü'l-Lübâb.)

[1] Ebû Ya'lâ, İcâbü's-Sıyâm Leylete'l-İğmâm (Mecmûu Resâil İmâm el-Kâdı Ebî Ya'lâ içinde), 62; İbnü'l-Cevzî, Der'ü'l-levm ve'd-daym fi savmi yevmi'l-gaym, 51; İbn Kudâme, el-Muğnî, 4/330, thk. et-Türkî; İbn Teymiyye, Şerhü'l-Umde, 3/50.

[2] Bk. Gulâmu'l-Hallâl, Zâdü'l-Müsâfir, 2/318, thk. Ebû Cenne.

[3] Mesâilu Abdillah, 1/194.

[4] Mesâilu Salih, no: 93; 1315.

[5] Mesâilu Ebî Dâvud, 127-129.

[6] Ebû Ya'lâ, er-Rivâyeteyn ve'l-vecheyn, 1/254.